İlk Yardım Konu Anlatımı
Ehliyet e-Sınavı'nda İlk Yardım bölümünden 12 soru (24 puan) gelmektedir. Bu rehberde en çok sorulan konuları, sayısal verileri ve sınav taktiklerini bulacaksınız. [^16^]
Genel İlk Yardım Bilgileri
K-B-K Kuralı (Sınavda Mutlaka Çıkar!)
İlk yardımın temel uygulamaları: Koruma - Bildirme - Kurtarma
Kendi güvenliğini ve çevre güvenliğini sağla. İkinci kazazede olma!
112'yi ara. Telefonu kesinlikle kapatma, merkez kapatmadan sen kapatma. [^13^]
Mevcut imkanlarla müdahale et. İlaç kullanma, tedavi etme!
Sınav İçin Altın Kurallar
- Her zaman önce olay yeri güvenliği (Koruma)
- 112 aranmadan müdahale başlamaz (Bildirme)
- İlk yardım tedavi değildir, hayati tehlikeyi azaltır
- İlaç verme, enjeksiyon yapma, yara bandı dışında malzeme kullanma
Hayat Kurtarma Zinciri
- 1 Olay yerine erken ulaşma (112)
- 2 Temel yaşam desteği (CPR)
- 3 İleri yaşam desteği (Ambulans)
- 4 Hastane tedavisi
Bilinç Değerlendirmesi
- Omuzlarından hafifçe sars: "İyi misiniz?"
- Yanıt varsa → Yaralı izlenir, yardım beklenir
- Yanıt yoksa → 112 + TYD başlat
Temel Yaşam Desteği (TYD)
Sınavın en kritik bölümü - Sayısal veriler ezberlenmeli!
Bilinç ve Solunum Kontrolü
"Bak-Dinle-Hisset" yöntemi ile solunum 10 saniye kontrol edilir. [^16^][^13^]
Hava Yolu Açma: Baş-Geri Çene-Yukarı
Omurga şüphesi yoksa uygulanır. Tek elle alından baş geriye, diğer elin iki parmağı ile çene yukarı kaldırılır. [^16^]
Dış Kalp Masajı (Kompresyon)
Yetişkin (Erişkin)
- • İki elin topuğu ile göğüs kemiği alt yarısı [^13^]
- • Dakikada 100-120 bası
- • Derinlik: 5-6 cm
- • Göğüs tamamen geri gelmeli
- • 30 bası : 2 solunum
Bebek (0-1 Yaş)
- • İki parmakla göğüs kemiği ortası [^13^]
- • Dakikada 100-120 bası
- • Derinlik: Göğüs kafesinin 1/3'ü
- • 30 bası : 2 solunum (tek kurtarıcı)
- • 15 bası : 2 solunum (iki kurtarıcı)
Yapay Solunum (Ağızdan Ağıza)
Ağızdan ağıza veya ağızdan buruna. 1 saniye üfleme.
Yetişkin gibi ama daha az hacimli.
Ağızdan hem ağıza hem buruna birlikte üfleme. [^13^]
Yabancı Cisimle Tıkanma (FBAO)
Bilinçli Erişkin
- 1. 5 sırt vuruşu (omuz bladeği arası)
- 2. 5 karın itişi (Heimlich): Göbek ile göğüs kafesi alt ucu arasına yumruk, hızlı içeri-yukarı [^16^]
Bebek (0-1 Yaş)
Karın itişi (Heimlich) UYGULANMAZ!
- 1. 5 sırt vuruşu
- 2. 5 göğüs basısı (iki parmak)
- 3. Döngü tekrarlanır
Kanama ve Yaralanmalar
Doğrudan Bası
İlk ve temel uygulama. Temiz bez ile yaraya basınç. [^16^]
Basınçlı Bandaj
Doğrudan bası malzemesini sargı bezi ile sabitleme. Dolaşımı kontrol et!
Turnike
Son çare! Sadece uzuv kopması veya bası/bandaj ile durmayan kanamada. [^13^]
Burun Kanaması (Sınavda %100 Çıkar!)
- Baş hafif öne eğilir
- Burun kanatlarına 5 dk bası uygulanır [^16^]
- Soğuk kompres (buz) burun köküne
- Baş geriye atılır (kan boğaza kaçar!)
- Burun kökü çekilir
- Sırt üstü yatırılır
- Pamuk tıkanır
Şok Pozisyonu (Sınav Sorusu!)
Kanama, yanık, kırık gibi durumlarda dolaşım yetmezliğini önlemek için uygulanır. [^13^]
- 1 Sırt üstü yatır
- 2 Bacakları 30 cm yukarı kaldır
- 3 Isı kaybını önle (battaniye)
Kırık, Çıkık ve Burkulma
Belirti ve Bulgular
İlk Yardım Kuralları
Emin değilsen KIRIK kabul et!
Yerinden çıkmış görünüm varsa DÜZELTME!
Hareket ettirmeden SABİTLE (Atel)
Kırık bölge ve üst-alt eklemler sabitlenir [^13^]
İmprovize Atel Malzemeleri
Yanık ve Sıcak Aciller
1. Derece
Sadece epidermis
- • Kızarıklık
- • Ağrı
- • Kabarcık yok
- • 3-6 günde iyileşir
2. Derece
Epidermis + dermis
- • Su dolu kabarcıklar
- • Şiddetli ağrı
- • Nemli, parlak görünüm
- • 2-3 haftada iyileşir
3. Derece
Tüm deri katmanları
- • Beyaz/kahverengi/karbonize
- • Ağrı yok (nöron hasarı)
- • Sert, deri benzeri
- • Cerrahi gerekir
Isı Yanığında İlk Yardım (Sınav Favorisi!)
Kimyasal Yanık (Asit/Baz)
İlk müdahale: Bol su ile en az 15-20 dk yıkama. [^13^]
Özel Durumlar ve Taşıma
Koma Pozisyonu
Bilinci kapalı ama solunumu olan hastaya uygulanır. [^13^]
- 1 Sırt üstü yatır
- 2 Yakın bacağını dizden bük
- 3 Uzak kolu baş altına koy
- 4 Yana döndür, baş geri at
Bayılma (Senkop)
- Yere yatır, bacakları yükselt
- Kalabalığı ve sıkı kıyafetleri gevşet
- Yüzüne soğuk su sık
- 1-2 dk'da geçmezse 112
- Ayıldığında kısa hafıza kaybı normaldir
Omurga Yaralanması ve Rentek Manevrası
Trafik kazalarında ölümlerin %80'i kafa ve omurga yaralanmalarından kaynaklanır. [^16^]
- • Kesinlikle hareket ettirme!
- • Baş-boyun-gövde ekseni bozulmamalı
- • El ile manuel sabitleme
- • Sert boyunluk (collar) kullanma [^16^]
Yaralıyı omurga eksenini koruyarak araçtan çıkarma tekniğidir. [^16^]
Taşıma Teknikleri (Görsel Sorular İçin)
Omuzda taşıma. Yürüyemeyen/bilinçsiz hastada tek kişi. [^13^]
Omurga şüphesi varsa sedye şart. 4 kişi senkronize kaldırma.
Sadece çocuklarda ve kısa mesafede. Omurga şüphesi varsa yasak!
Sınav Taktikleri ve Püf Noktalar
1 Animasyonlu Sorularda Sıra
Güvenlik → 112 → Değerlendirme → Doğru müdahale. Bu sırayı unutma! [^16^]
2 "Değildir" ve "Önceliklidir" Uyarısı
Soruları dikkatli oku. Yanlış seçenekleri elemeyi öğren.
3 Sayısal Veriler
10 sn (solunum), 100-120 (bası), 30:2 (oran), 30 cm (şok pozisyonu), 5-6 cm (derinlik)
4 Yanlış Bilinenler
- • Burun kanamasında baş geri atma (YANLIŞ!)
- • Yanığa diş macunu/yoğurt (YANLIŞ!)
- • Kırık yerine masaj (YANLIŞ!)
- • Bayılanı hemen ayaklandırma (YANLIŞ!)
5 112 Kuralı
Müdahale etmeden önce veya hemen sonra 112 aranmalı. Telefonu merkez kapatmadan kapatma! [^13^]